آیین خیش کردن

خیش ابزاری در کشاورزی برای کندن، زیر و رو   کردن   و شخم زدن زمین است که دارای تیغه یا تیغههایفولادی سنگین که به وسیله چهارپا به ویژه گاو و یا الاغ بر روی زمین کشیده میشود.این ابزار با نوک تیز و برگشته به درون، سر آن به گردن گاو یا الاغ میبندند و با آن زمین را شخم میزنند.

با آمدن فصل پائيز در ماه آبان(عقرب) كشاورز ان در روزي خوب ( براساس سالنامه مرحوم رياضي كرماني) اول صبح خرو خيش خود بر مي داشت با مقداري گندم وناشتايش وعلوفه براي خرش به زمين كشاورزي خود مي رفت بعداز گفتن نام خداوند تبارك تعالي واستعانت از او بركار ¹ مي كشيد وتخم مي پاشيد و شروع به خيش كردن مي نمود خيش تشكيل ميشد از پا اصهر رونه ،همه كش وكلك (كلاهك) كه به جز اصهر كه از آ هن بود بقيه اجزاي خيش چوبی بود و توسط نجارهاي محلي ساخته مي شد عمل خيش كردن كه عبارت بود از زدن شيارهاي در طول بر كار كنار همديگر به طوري كه زمين شخم نزده (پشتوك) باقي نماند و تا اتمام بر كار ادامه مي يافت .گاهي كشاورز در پایان کار و در فرصت تنگی که برایش باقی بود بر كار نبريده بذز پاشي مي كرد و شروع به كشت گندم مي نمود كه اين بركار به بركار نماز شام مشهور بود بعد از اتمام بر كار كه معمولا تا اذان ظهر ادامه داشت كشاورز توبره كاه ،جلو الاغش مي گذاشت وخود دستمال ناشتايش كه بيشتر از نان وخرما تشكيل ميشد باز نمود ه ناشتاي كه در واقع ناهار بود ميخورد (كمتر بازياري در سفره ناشتايش تخم مرغ يا مشتك چرب با روغن حيواني قرار داشت ) بعد از ناهار با آبي كه همرا ه داشت وضوء مي گرفت ونماز مي خواند .سپس بر كاري ديگر وشخم زمين . اين كار هر روز كشاورز بود تا تمام زمينهاي قابل كشت كاشته شود و چشم اميد به سمت آسمان داشت ومنتظر كرم الهي .

اگر كشاورزي مي ماند بقيه دهقانان روستا به كمكش مي شتافتند گارا می کردند ²ويك روزه زمين هايش شخم مي زدنند.

1.(بركار عبارت است از محدوداي كه در آن بذر پاشيده مي شود و شاید بذر کار باشد البته تلفظ بور کار با ضمه بر بائ و فتحه بر واو و رائ ساکنه که بور در لهجه مردم دشتی بر و سینه و حد فاصل دوبازو را گویند و مرغ که جوجه ها را در زیر سینه خود پنهان می کند می گویند در بورش گرفته است)

2. (گارا مي كردنند كه عبارت بود از يك عمل تعاون علی البر در كشت يا برداشت كندم يا بنايی وهر كار دست جمعي ديگر به طور مجاني)

حسین زایری (hoosein zayeri village)...